سیستم تأمین وجه کانادا برای حمایت از صنعت موسیقی
صنعت موسیقی کانادا، با کمک دپارتمان میراث فرهنگی این کشور و نیز برخی از رسانه‌های خصوصی آن راه‌اندازی و تأمین بودجه شده است. لذا موسیقی از هر دو نوع حمایت خصوصی و دولتی بهره‌مند ‌است.

اقتصاد خلاق: موسیقی در فرهنگ کانادایی از تجمیع گسترده و گوناگون جوامع مختلف تشکیل می‌شود. به دلیل وسعت فراوان این کشور طبیعتاً موسیقی‌های نواحی با زبان‌ها و فرهنگ‌های متفاوت تجلی می‌یابد. لذا اکنون موسیقی کانادا حالتی چندملیتی و چند فرهنگی به خود گرفته است.

اما صنعت موسیقی کانادا، با کمک دپارتمان میراث فرهنگی این کشور و نیز برخی از رسانه‌های خصوصی آن راه‌اندازی و تأمین بودجه شده است. لذا موسیقی از هر دو نوع حمایت خصوصی و دولتی بهره‌مند ‌است.

رسانه‌های دیداری و شنیداری در کانادا عمدتاً تحت مالکیت و مجوز مالکان و کاربران خصوصی هستند. این کاربران موظفند اعتبارات مالی، جهت حمایت از ضبط کارها و بازاریابی محصولات فرهنگی و خلاق را تأمین نمایند و بدین واسطه به گسترش و توسعه محتواهای فرهنگی و بومی کانادا کمک کنند. البته مدیریت بودجه اختصاص یافته توسط کاربران، بر عهده برخی دیگر از سازمان‌ها است. از جمله: بنیاد کمک به استعدادهای درخشان کانادا در حوزه ضبط صدا در بخش انگلیسی زبان این کشور؛ مؤسسه میوزیک اکشن در کبک (که با هدف ترغیب و حمایت مالی از توسعه موسیقی در بخش فرانسوی زبان کانادا بنا نهاده شده است) و نیز شورای هنر کانادا.

حوزه‌های مختلف صنایع خلاق، از قبیل موسیقی، بازی‌های ویدئویی، هنر، تئاتر، حوزه مد، سمعی بصری، رادیو و تلویزیون، میراث فرهنگی، موزه‌ها و هنرهای نمایشی، توسط دولت کانادا و به همان روش‌های معمولِ به‌کار گرفته شده در کشورهای غربی، تعیین می‌گردند.

رهیافت استراتژیک

قانون ملی نظارت بر محتوای صداوسیما در کانادا توسط کمیسیون رادیو و تلویزیون و مخابرات کانادا  شکل‌گرفته و از سال 1972 تا به امروز در حال فعالیت است. کمیسیون رادیو و تلویزیون و مخابرات، گروه قانونی و رسمی مستقلی است که به برخی از نهادهای کانادا از جمله سازمان میراث فرهنگی و وزارتخانه‌های صنعت و خزانه‌داری گزارش ارائه می‌دهد.

قواعد حاکم بر کمیسیون رادیو و تلویزیون و مخابرات کانادا، طی یک قانون سخن پراکنی در سال 1958 به تصویب رسید و در ادامه، در سال‌های 1968 و 1991 نیز اصلاح گردید. این قانون، محتوای صدا و سیمای کانادایی را به‌عنوان یک حق فرهنگی تعریف می‌نماید و بیان می‌دارد که تمامی سیاست‌ها باید این شعار را که «ارزش محتوای کانادایی به نفع همه کانادایی‌هاست» قدرت ببخشند، غنی سازند و ترویج کنند.

البته این یک سیاست مقدماتی است که به‌عنوان ابزاری برای نظارت بر محتوای صداوسیما به‌کار برده می‌شود و نیز می‌تواند محدودیت‌ها و چهارچوب های وضع شده را به اجرا درآورد و ملزومات را جهت سخن پراکنی و نشر فراهم نماید. البته این نوع سیاست مقدماتی موجب بالا رفتن مداخله دولت در حوزه موسیقی کانادا شد.

مداخلات

قوانین و مصوبات کانادایی به‌واسطه موقعیت ویژه فرهنگی و ملیتی، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و چندوجهی است و به جهت تأمین چند هدف همزمان طراحی شده است. اصولاً، حمایت از محتوای صداوسیمای کانادا (در این مورد منظور صنایع موسیقی) پاسخی است به برخی از ویژگی‌ها و شاخصه‌های این کشور، شامل دوزبانه بودن آن، قرابت و شباهت‌های فرهنگی و تاریخی فراوان نواحی انگلیسی زبان با ایالات‌متحده و نیز وجود قوانین مشابه دولتی آن با آمریکا در حوزه حمایت از مصنوعات فرهنگی. بدین سبب، به دلایل مختلف در دوره‌های مختلف توسعه صنعتی، دخالت‌های بسیاری در حوزه‌ی تدوین اهداف، سیاست‌گذاری، طراحی و اجرای پروژه‌های فرهنگی انجام پذیرفته است.

شماری از برنامه‌های جدید در یک پروسه زمانی هفت‌ساله مطرح گردیدند. این در حالی است که در همین دوره زمانی کمیسیون رادیو و تلویزیون و مخابرات کانادا بارها به سازمان‌های خصوصی مجوز فعالیت داده است. پس از این دوره، در برخی موارد، تجدید نظر و بازبینی محتوای رادیو و تلویزیون، منجر به مداخلات جدیدی در حوزه‌ی صداوسیمای کانادا شد. علیرغم قدمت طولانی (تقریباً 40 ساله) تصویب قانون نظارت بر محتوی و گذر از پیچیدگی فراوان آن، با این وجود امروز نیز مجموعه سیستم‌های متعدد خصوصی، در کانادا قادرند برخی موضوعات و رهیافت‌های جدید را به‌منظور هر چه بهتر شدن حوزه تولید محصولات فرهنگی پیشنهاد دهند.

در این بخش، برخی مداخله‌های ویژه را بررسی می‌نماییم:

بنیاد کمک به استعدادهای درخشان کانادا در حوزه ضبط صدا در سال 1982، با مشارکت میان سه رسانه خصوصی و صنعت موسیقی تأسیس شد و بعدها با دخالت وزارت ارتباطات کانادا، (در سال 1987) به یک مشارکت خصوصی/ دولتی تبدیل گردید. این مؤسسه با هدف کمک و حمایت از طرح‌ها و برنامه‌های حوزه موسیقی با هزینه‌ای بالغ بر 200 هزار دلار کانادا شکل گرفت و حاصل آن، در حال حاضر، اجرای برنامه‌های بسیار مختلف و متعدد به ارزش 16 میلیون دلار است که 55 درصد این بودجه متعلق به حامیان رسانه‌ای خصوصی و 45 درصد یارانه دولتی است.

اهداف و برنامه‌های FACTOR شامل موارد زیر است:

  • توسعه بازارهای داخلی و بین‌المللی
  • حمایت از حوزه ضبط
  • حمایت از تورهای مختلف
  • حمایت از توسعه‌ی نمایشگاه و کسب‌وکار
  • حمایت مالی از ابتکارات جمعی، همچون فستیوال ها و کنفرانسهای موسیقی

    در سال 1985 مؤسسه کانادایی مشابه FACTOR در بخش فرانسوی زبان این کشور، با نام میوزیک اکشن و بدون استفاده از حمایت‌های دولتی بنا نهاده شد. این مؤسسه اکنون 5 میلیون دلار بیشتر نسبت به موسسه فاکتور از یارانه‌ها و اعتبارات اختصاص می‌دهد. فاکتور و میوزیک اکشن در درجه اول سازمان‌های match-funding هستند. به‌طورکلی سازمان‌های match-funding به آن دسته از مؤسسات اطلاق می‌شود که پشتیبانی بخشی از هزینه افراد یا شرکت‌ها را متقبل می‌شوند. به‌عنوان نمونه این دو سازمان، بسته به نوع برنامه‌ها تا بیش از 75 درصد پشتیبانی از پروژه‌های حوزه موسیقی را تأمین می‌کنند. بالغ بر 10 برنامه مستقل از طریق همین تخصیص اعتبارات به اجرا در آمده است.

    صندوق خلق ستاره‌های رادیویی (که به فرانسوی Fonds Radiostar خوانده می‌شود) در سال 1988 پس از طی روند صدور مجوز تأسیس شد؛ در این دوره رسانه‌های خصوصی کانادا برای نخستین بار توانسته بودند مجوز خرید و فروش یکدیگر و نیز کنترل یک یا بیش از یک گروه موسیقی را در بازار در اختیار گیرند. در یک مصالحه، 6 درصد ارزش معامله به حمایت از توسعه استعدادهای کانادایی‌ها اختصاص یافت. 3 درصد آن برای آغاز به‌کار صندوق خلق ستاره ها و 3 درصد اضافه نیز به‌منظور کمک به سازمان‌های از پیش موجود (فاکتور و دیگران)، تخصیص داده شد. تا به امروز، این صندوق بیش از 70 میلیون دلار کانادا به بسیاری از هنرمندان کانادایی در پاسخ به درخواست‌ها جهت بازاریابی و برگزاری تور اختصاص داده است.

    صندوق خلق ستاره ها قانون نظارتی ویژه‌ای را تعریف نموده است که به‌واسطه آن، پس از تأیید کیفیت محصولات در مرحله فروش و عرضه، حمایت مالی خود را ارائه می‌نماید. این سهمیه برای هنرمندان که در حوزه بین‌الملل توانسته‌اند به داد و ستدی پایدار دست یابند، طراحی شده است. این طرح تا سال 2021 نیز تمدید شده است.

    کانادا، به‌واسطه برخی سازمان‌های تجاری، مأموریت‌های تجاری ویژه‌ای را برای بخش‌های حوزه موسیقی به جهت شرکت در رویدادهای بین‌المللی مهم این حوزه ارائه می‌نماید. از جمله شرکت در:

  • جشنواره South By South West(SXSW): یک همایش و جشنواره تعاملی در حوزه فیلم و موسیقی است که همه‌ساله در آستین واقع در ایالت تگزاس آمریکا برگزار می‌گردد.
  • MIDEM: جشنواره سالانه موسیقی در شهر کن فرانسه که از سال 1967 تا کنون برقرار است.
  • فستیوال رهایی بزرگ (The Great Escape): که همه ساله در ماه می در بریگتون انگلستان برگزار می‌گردد،
  • فستیوال Reeperbahn در هامبورگ
  • جشنواره موسیقی Primavera Sound: که از سال 2001 تا به امروز هر ساله در بارسلون اسپانیا برگزار می‌شود.

    هماهنگی این امور اغلب بر عهده انجمن موسیقی مستقل کانادا (CIMA)، با مشارکت انجمن صنعت موسیقی منطقه‌ای کانادا (MIA) و نیز انجمن‌های آهنگ‌سازان، نویسندگان و ناشران موسیقی کانادا و انجمن مدیران موسیقی است.

    در اواخر سال 2013، دولت اونتاریو با مبلغ 45 میلیون دلار کانادا، یک صندوق حمایت سه‌ساله از موسیقی را راه‌اندازی نمود. استان کبک نیز برخی طرح‌های حمایتی از جمله اعتبارات مالیاتی در بخش موسیقی زنده یا ضبطی و مدیریت بانک کسب و کار در حوزه فرهنگی که انجمن توسعه‌ی کارآفرینی فرهنگی نیز خوانده می‌شود را به اجرا درآورد.

    دیگر استان‌ها نیز برخی اقدامات در حوزه تأمین مالی جهت فراهم آوردن تسهیلات در حوزه ضبط موسیقی، توسعه بازارهای داخلی و بین‌المللی و نیز بازاریابی را به اجرا درآورده اند.10 استان کانادا و 3 منطقه، هر کدام با انجمن صنعت موسیقی منطقه‌ای خود و نیز سیاست های داخلی خود در حوزه حمایت مالی از صنعت موسیقی مشغول به فعالیت هستند. شورای کانادا (Canada Council) نیز برنامه‌های مختلفی در حوزه ضبط صدا و نیز تورهای هنری به اجرا درمی‌آورد.

    اثرات چشمگیر

    آمارهای نه‌چندان دقیق نشان می‌دهند، کانادا سالانه بین 80 تا 100 میلیون دلار رایج کشورش را به صنعت موسیقی و نیز توسعه محتوایی رادیو و تلویزیون، اختصاص می‌دهد. همین حمایت ها موجب شده کشور کانادا موفقیت های چشمگیر و متعددی را در حوزه بین‌الملل به دست آورد و در بخش‌هایی از هر کدام از این دستاوردها حمایت مالی چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، مشاهده می‌گردد. برخی از گروه‌ها و شخصیت‌های مشهور حوزه موسیقی کانادا که از حمایت‌های مختلف مالی نیز بهره برده‌اند بدین شرح است:

  • Rush: یک گروه موسیقی راک که از سال 1968 در اونتاریو شکل گرفت و اکنون به شهرت جهانی رسیده است.
  • Nickelback: گروه موسیقی راک که در سال 1995 شکل گرفت.
  • Carly Rae Jepson: خواننده و آهنگساز کانادایی در ونکوور
  • Celine Dion: خواننده، آهنگساز، کارآفرین و در مقاطعی بازیگر که به هر دو زبان انگلیسی و فرانسوی به خوانندگی می‌پردازد.
  • Shania Twain: خواننده و آهنگساز کانادایی که تاکنون 75 میلیون نسخه از آلبوم خود را در جهان به فروش رسانده است.
  • Arcade Fire: یک گروه موسیقی مستقل راک که در مونترال و کبک فعالیت می‌کند.
  • Deadmau: خواننده و آهنگساز موسیقی به سبک پروگرسیو هاوس (Progressive House) در تورنتو، اونتاریو
  • Avril Lavigne: خواننده و آهنگساز فرانسوی کانادایی

سالانه، بیش از دو هزار برنامه‌ عملیاتی در حوزه موسیقی به سازمان‌های تأمین بودجه ارائه می‌شود که با در نظر گرفتن تمامی جنبه‌ها، موجب فراهم آمدن درآمد جهت 500 هنرمند می‌گردد. بیش از 12 کشور، الگوی فاکتور و نیز ایده‌ها و مفاهیمی که موجب شکل‌گیری سیستم حمایت مالی کانادا شده است را مطالعه کرده‌اند. فنلاند، بریتانیا، اتریش، اسکاتلند و استرالیا ازجمله کشورهایی هستند که از این الگوی کانادایی استفاده برده‌اند.

تجربیات به دست آمده

اهداف روشن: این سیستم بسیار پیچیده و پر پیچ و خم است، هرچند از اول آوریل 2013 اصلاحاتی در آن صورت پذیرفته و نیز ارزیابی جهت یک تجدیدنظر دیگر نیز در برنامه وجود دارد، به‌ویژه برای بنیاد کمک به استعدادهای درخشان کانادا در حوزه ضبط صدا (FACTOR).

اتکاء ویژه بر مقوله حمایت: بسیاری از هنرمندان و تهیه‌کنندگان حوزه هنر، به‌واسطه‌ حمایت‌های گسترده مالی و استفاده از طرح‌ها و قوانین منعطف و شناور و نیز انجام طرح‌های پروژه‌ای بر مبنای زمان از پیش تعیین‌شده، توانسته‌اند موجبات رشد فرصت‌های شغلی در حوزه موسیقی را فراهم آورند. این ابتکارات در جامعه موسیقی کانادا، در برخی موارد به ترویج نوعی فرهنگ شایسته‌سالاری در انجام کارها و پروژه‌ها نیز منجر شده است.

 

برای دریافت آخرین مطالب و گزارشات درباره اقتصاد و صنایع خلاق ایران و جهان عضو کانال «اقتصاد خلاق» در تلگرام شوید

منبع: فصلنامه اقتصاد خلاق